Berichten

Je zoon of dochter heeft net de eerste rijles gehad en de vraag komt meteen: hoeveel lessen gaat dit eigenlijk kosten, en hoe lang duurt het nog tot het rijbewijs op zak zit? Een eerlijk antwoord is lastig, want het verschilt enorm per leerling. Toch zijn er cijfers die je een reëel beeld geven, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.

Hoeveel lessen heb je gemiddeld nodig?

Uit recent CBR-onderzoek blijkt dat leerlingen gemiddeld tussen de 41 en 42,5 lesuren nodig hebben voordat ze klaar zijn voor het praktijkexamen. Dat gemiddelde verschilt flink per leeftijd. Wie tussen de 17 en 20 jaar oud is, heeft doorgaans aan zo’n 35 lessen genoeg. Tussen de 20 en 30 jaar loopt dat op naar ongeveer 40 lessen, en boven de 40 jaar zit je eerder rond de 50. Sommige leerlingen zijn na 22 lessen klaar voor hun examen, anderen hebben er meer dan 54 nodig. Motoriek, rijervaring als bijrijder en hoe vaak je aansluitend kunt oefenen, spelen daarin allemaal mee.

Bij Road Company bepalen we dat aantal nooit vooraf op een vast pakket. Je instructeur kijkt na een paar lessen hoe het gaat en past het lesplan daarop aan. Dat is ook precies waarom we altijd met een gratis proefles beginnen: die eerste rit geeft een aardig beeld van waar iemand staat, zonder dat er meteen een pakket aan lessen op de rekening staat.

Van proefles naar examen: zo loopt het traject

Het begint met een kennismaking achter het stuur, waarna je met vaste lessen aan de slag gaat. Rond het punt waarop je instructeur denkt dat je er klaar voor bent, kun je een tussentijdse toets doen. Die toets werd in april 2025 tijdelijk geschrapt omdat de wachttijden voor het echte examen te lang opliepen, maar is sinds 30 maart 2026 weer op alle CBR-locaties beschikbaar. De tussentijdse toets laat precies zien welke onderdelen nog aandacht nodig hebben.

Daarna volgt de theorie, los van de praktijklessen, en pas als beide op orde zijn kan het praktijkexamen worden gepland. De wachttijd daarvoor is nu op vrijwel alle CBR-locaties vijf weken of korter, terwijl het CBR zelf naar maximaal zeven weken streeft. Voor wie liever niet in één keer examen doet: een faalangstexamen is een optie als spanning de belangrijkste hobbel is, niet de rijvaardigheid.

Wat het gemiddelde betekent voor je planning

Met 41 lesuren als richtsnoer kun je thuis vrij nauwkeurig een tijdspad uitstippelen. Rij je twee keer per week een uur, dan zit je grofweg vijf tot zes maanden verder voor het praktijkexamen aan de beurt is, wachttijd bij het CBR meegerekend. Rij je vaker, dan gaat het sneller, al is te veel achter elkaar proppen niet altijd verstandig. De motoriek moet kunnen landen tussen de lessen door.

Het slagingspercentage voor het eerste praktijkexamen B lag in 2025 landelijk op 49,6 procent. Bij rijscholen die meerdere rijbewijscategorieën aanbieden ligt dat cijfer duidelijk hoger, rond de 67 procent. Dat verschil zit vooral in hoe goed een rijschool inschat wanneer een leerling er echt klaar voor is. Voor 16,5-jarigen die via 2toDrive starten, telt de tijd als begeleide bestuurder ook mee: dat scheelt in de praktijk vaak lesuren.

Realistisch plannen scheelt teleurstelling

Het beste advies blijft: ga uit van een bandbreedte, niet van een vast getal. Twintig lessen is voor de meeste leerlingen aan de optimistische kant, vijftig is niet uitzonderlijk en zeker geen teken dat het niet goed gaat. Wat wel helpt, is een instructeur die eerlijk is over de voortgang en niet blijft doorlessen zonder duidelijk doel.

Wil je weten hoeveel lessen jouw kind of jijzelf ongeveer nodig hebt? Vraag een proefles aan bij Road Company en we maken er samen een realistische inschatting van, inclusief een planning richting het examen.

Druk verkeer, een instructeur die uitleg geeft, borden links en rechts en ondertussen moet je ook nog schakelen. Voor wie ADHD heeft komt er tijdens een rijles soms zo veel tegelijk binnen dat je aandacht alle kanten op schiet. Toch haalt het grootste deel van deze leerlingen gewoon zijn rijbewijs. En sinds dit voorjaar is er iets belangrijks veranderd.

De verplichte keuring is vervallen

Tot voor kort moest je ADHD of ADD doorgeven aan het CBR en volgde er een medische keuring voordat je examen mocht doen. Sinds 1 april 2026 is dat verleden tijd. Het CBR schrapte de verplichte rijbewijskeuring voor AD(H)D, omdat uit eigen onderzoek bleek dat die keuring niet in verhouding stond tot het risico. Op de site van het CBR staat het kort: je hoeft niet meer door te geven dat je ADHD of ADD hebt. Voor autisme geldt dezelfde lijn, ook die aparte beoordeling op rijgeschiktheid vervalt.

Eén ding blijft wel staan. Gebruik je medicijnen die je rijvaardigheid kunnen beïnvloeden, dan kan het CBR daar nog naar vragen. Begin daarom nooit vlak voor een les of examen met nieuwe medicatie. Geef je lichaam eerst een paar dagen om te wennen, en overleg bij twijfel met je huisarts.

Zo pak je de rijles aan

Rijschoolvakblad RijschoolPro verzamelde tips van instructeurs die veel met ADHD- en autismeleerlingen werken. De rode draad is rust en kleine stappen, met een instructeur die weet wat er speelt. Deze punten maken echt verschil.

  1. Begin prikkelarm. De eerste lessen op een rustig industrieterrein of in een woonwijk, zonder veel verkeer om je heen. Pas als de basis zit, ga je de drukte in.
  2. Korter en vaker. Anderhalf uur je concentratie vasthouden lukt niet iedereen. Twee kortere lessen per week werken vaak beter dan één lange rit.
  3. Kleine brokjes. Vraag je instructeur om niet vijf dingen tegelijk uit te leggen, maar stap voor stap. Eerst kijken, dan pas sturen of schakelen.
  4. Radio uit. Ben je gevoelig voor prikkels, houd de auto dan stil van binnen. Minder geluid geeft meer ruimte in je hoofd voor de weg.
  5. Even resetten. Voel je dat je afdwaalt, stap dan halverwege heel even uit. Een paar minuten bewegen brengt je focus terug.

Vertel het je instructeur

Het belangrijkste doe je nog voor de eerste les: zeg dat je ADHD of autisme hebt en vertel wat voor jou werkt. Dan kan je instructeur het tempo en de uitleg daarop aanpassen. Bij Road Company deden we dat al voordat de keuring verdween, je leest er meer over in ons artikel over rijles met ADHD of autisme. Speelt vooral de spanning voor het examen je parten, kijk dan naar het aangepaste faalangstexamen of onze tips om examenstress de baas te blijven.

Voor ouders is dat ook een geruststelling: je zoon of dochter hoeft niet langer door een aparte keuring, en met de juiste aanpak is de kans op slagen gewoon goed. Wil je weten of onze manier van lesgeven past? Je kunt vrijblijvend een gratis proefles aanvragen, dan merk je zelf hoe rustig zo’n les kan verlopen.

Je hebt maandenlang goed gereden. Je stuurt netjes, je kijkt op tijd, je rijschoolinstructeur is tevreden. En dan stapt op de ochtend van het examen die onbekende examinator in, en opeens is je hoofd leeg. Herkenbaar? Voor veel jongeren zijn niet de bochten of de rotondes het probleem, maar de zenuwen. Voor precies die groep heeft het CBR het faalangstexamen.

Wat is het faalangstexamen?

Het faalangstexamen is een gewoon praktijkexamen auto, alleen met meer tijd en rust eromheen. Volgens het CBR duurt het in totaal 1 uur en 20 minuten, terwijl een regulier examen ongeveer 55 minuten kost. De examenrit zelf is even lang als normaal, namelijk 35 minuten. De extra tijd gaat naar een rustige start, uitleg en ruimte om even bij te komen. Je krijgt bovendien een examinator die speciaal getraind is om mensen met faalangst op hun gemak te stellen.

Wordt het je tijdens de rit toch te veel? Dan mag je om een time-out vragen. Je zet de auto op een veilige plek stil, haalt even adem en rijdt daarna verder. Die pauze klinkt klein, maar voor iemand die snel dichtklapt scheelt het enorm.

Voor wie is het en hoe vraag je het aan?

Het faalangstexamen is bedoeld voor leerlingen die door spanning niet kunnen laten zien wat ze echt kunnen. Je hoeft geen verklaring van een psycholoog te hebben. Je vraagt het aan via je rijschool, die het examen voor je reserveert bij het CBR. Eén voorwaarde: je theorie-examen moet al gehaald zijn. Lees je onze uitleg over de tussentijdse toets, dan weet je meteen hoe je die spanning ook vóór het echte examen alvast kunt oefenen.

Twijfel je of het bij jou past? Bespreek het gewoon met je instructeur. Wij kennen je manier van rijden en zien of je op de dag zelf blokkeert of dat er iets anders speelt. Ook bij rijles met ADHD of autisme kijken we samen naar wat je nodig hebt om rustig examen te doen.

Wat je zelf kunt doen tegen de zenuwen

Een aangepast examen helpt, maar je kunt zelf ook veel doen. Slaap de nacht ervoor op tijd, eet een normaal ontbijt en kom ruim op tijd, zodat je niet gejaagd instapt. Adem langzaam in door je neus en rustig uit door je mond als je merkt dat je hart sneller gaat. In ons artikel examenstress de baas zetten we die technieken op een rij. Reed je een tijd niet en ben je daardoor onzeker geworden, dan kan een opfriscursus je vertrouwen terugbrengen.

Even voor de ouders

Zit uw zoon of dochter dagenlang te piekeren over het examen? Dat wil niet zeggen dat het rijden niet goed genoeg is. Faalangst en rijvaardigheid zijn twee verschillende dingen. Het faalangstexamen geeft precies de ruimte die een gespannen jongere nodig heeft om te laten zien wat er al in zit. Een beetje meelevende rust thuis helpt vaak net zo goed als welke oefenrit dan ook.

Wil je weten of het faalangstexamen bij jou past, of gewoon eerst eens rustig kennismaken? Kom langs voor een gratis proefles. Dan rijden we samen een rondje en bespreken we welke aanpak voor jou het prettigst werkt.

Je lessen lopen lekker, je instructeur is tevreden, maar in je hoofd blijft die ene vraag hangen: ben ik echt klaar voor het examen? Een gewone rijles geeft daar nooit helemaal antwoord op, want je instructeur zit naast je en jij weet dat. De tussentijdse toets van het CBR pakt precies dat onzekere gevoel aan. Het is een soort generale repetitie, met een echte examinator.

Wat is de tussentijdse toets?

De tussentijdse toets, vaak afgekort als TTT, is een proefexamen halverwege je rijopleiding. Volgens het CBR duurt de toets net zo lang als een echt praktijkexamen en doe je dezelfde dingen: zelfstandig rijden, een navigatieopdracht, bijzondere verrichtingen. Het verschil zit in de uitkomst. Je kunt er niet voor zakken. Na afloop bespreekt de examinator met je en je instructeur hoe het ging en waar je nog aan moet werken.

Om mee te mogen doen gelden dezelfde basisvoorwaarden als voor het examen: je bent minimaal 16,5 jaar en je theorie-examen is gehaald. Heb je je theorie nog niet binnen, dan kan de toets dus nog niet.

Het grote voordeel: vrijstelling

De tussentijdse toets levert meer op dan alleen een goed gevoel. Doe je de bijzondere verrichtingen goed, dan krijg je daar vrijstelling voor, schrijft het CBR. Dat betekent dat de examinator je bij je eerstvolgende praktijkexamen niet meer toetst op onderdelen zoals fileparkeren en de hellingproef. Die heb je dan al laten zien. Op je examendag heb je daardoor minder om over na te denken, en kun je je richten op het rijden zelf.

Daarnaast weet je na een TTT veel beter waar je staat. Een examinator kijkt anders dan je vaste instructeur en pikt soms gewoontes op die in de les zijn ondergesneeuwd. Veel van de fouten die leerlingen op het examen maken, zoals net te laat kijken bij een kruising, komen tijdens zo’n toets aan het licht terwijl je nog tijd hebt om ze af te leren.

Wat kost het en wanneer is het slim?

Een tussentijdse toets auto kost in 2026 hetzelfde als een praktijkexamen: 143,50 euro. Het CBR verhoogde dit tarief op 1 januari, van 138,50 euro. Daar komen bij de meeste rijscholen nog kosten bij voor de lesauto en de tijd van de instructeur, dus reken op een bedrag in die orde extra. Het is een investering, maar voor wie zenuwachtig is voor het echte moment kan die generale repetitie net het verschil maken.

Vooral als spanning een rol speelt, is een TTT het overwegen waard. Eén keer de echte examensituatie meemaken haalt voor veel leerlingen de scherpste randjes eraf. Worstel je met faalangst of rijangst, bespreek dan met je instructeur of een tussentijdse toets je kan helpen. Twijfel je juist of je er al aan toe bent? Dan is wachten tot je lessen verder zijn vaak verstandiger dan de toets te vroeg inplannen.

Voor ouders

Voor ouders is de tussentijdse toets een nuttig ijkpunt. Je krijgt via je zoon of dochter een eerlijk beeld van een CBR-examinator over hoe het rijden ervoor staat, niet alleen het oordeel van de eigen rijschool. Dat maakt de planning richting het examen een stuk concreter, en je weet beter waar het lesgeld naartoe gaat. Hoe een complete opleiding eruitziet, van eerste les tot examen, leggen we uit in ons artikel over het traject van proefles tot rijbewijs.

Wil je weten of een tussentijdse toets in jouw geval handig is, of waar je nu ongeveer staat? Kom langs voor een gratis proefles. Tijdens die intakeles kijken we samen waar je staat en plannen we de stappen naar je examen realistisch in, mét of zonder tussentijdse toets.

Je hebt besloten dat je je rijbewijs gaat halen. Mooi. Maar wat komt er nu precies bij kijken, en in welke volgorde? Veel jongeren weten wel dat je lessen neemt en examen doet, maar het stuk daartussen blijft vaag. En ook ouders vragen ons geregeld hoe het hele traject eruitziet. We lopen het stap voor stap met je door, van de eerste proefles tot het moment dat de examinator zegt dat je geslaagd bent.

Stap 1: de proefles

Bijna iedereen begint met een proefles, ook wel intakeles genoemd. Je rijdt een rondje met een instructeur, meestal een uur, zodat wij zien wat je al kunt en jij merkt hoe het rijden voelt. Heb je nog nooit achter het stuur gezeten? Geen probleem, dat is juist het normale beginpunt. Op basis van die les schatten we in hoeveel lessen je ongeveer nodig hebt. Reken gemiddeld op 30 tot 40 lesuren, al verschilt dat flink per persoon. Wie jong is en regelmatig oefent, zit vaak aan de onderkant van die marge.

Stap 2: eerst je theorie

Je mag al vanaf je zestiende theorie-examen doen, los van je praktijklessen. Begin daar gerust vroeg mee, want je theoriecertificaat blijft anderhalf jaar geldig. Sinds 7 april 2025 bestaat het examen uit 50 vragen en mag je er hooguit zes fout hebben. Het slagingspercentage schommelt rond de 40 procent volgens cijfers van het CBR, dus oefenen loont echt. Op onze pagina over theorie voor rijbewijs B lees je hoe wij je daarbij helpen. Wil je via 2toDrive al vanaf 16,5 jaar rijden, dan komt die theorie sowieso eerst aan de beurt.

Stap 3: je rijschool machtigen bij het CBR

Voordat wij een examen of tussentijdse toets voor je kunnen reserveren, moet jij ons daarvoor machtigen. Dat regel je zelf op mijn.cbr.nl met je DigiD. Je logt in, kiest de categorie auto en vult ons CBR-instructeurnummer in. Daarna bevestig je en ben je klaar. Die machtiging is een jaar geldig, dus de examendatum moet binnen dat jaar vallen. Hoe eerder dit rond is, hoe eerder we een plek kunnen pakken. Dat scheelt soms weken, want de wachttijden bij het CBR lopen op drukke momenten op.

Stap 4: tussentijdse toets en het examen

Veel leerlingen doen eerst een tussentijdse toets, kortweg de TTT. Dat is een oefenexamen dat net zo lang duurt als het echte examen en waarin je dezelfde dingen laat zien. Een groot voordeel: doe je de bijzondere verrichting, zoals achteruit inparkeren, tijdens de TTT goed, dan hoef je die op je praktijkexamen niet meer te laten zien. Zo ga je met wat minder spanning de examendag in. Helpt het je om die zenuwen de baas te blijven, lees dan onze tips over examenstress de baas blijven. Op de examendag zelf rijd je ongeveer 35 minuten met een examinator door het verkeer. Slaag je, dan kun je daarna je rijbewijs aanvragen bij de gemeente.

En voor de ouders

Het traject voelt overzichtelijker als je weet welke stappen er zijn en wat ze kosten. De tarieven staan duidelijk op een rij, zodat je vooraf weet waar je aan toe bent. Vragen tussendoor? Stel ze gerust, we leggen de planning graag uit.

Wil je weten hoe rijden bij jou voelt voordat je een heel pakket boekt? Kom langs voor een ritje. Je kunt vrijblijvend een gratis proefles aanvragen, dan rijd je samen met een instructeur en bespreken we meteen hoe jouw weg naar het rijbewijs eruit kan zien.